W ZIMOWO-ŚWIĄTECZNYM NASTROJU Pocztówki autorstwa Bożeny Truchanowskiej

Niedawno, 3 grudnia, w wieku 96 lat odeszła Bożena Truchanowska - znakomita ilustratorka, graficzka, malarka, przedstawicielka Polskiej Szkoły Ilustracji.

Artystka dziś już nieco zapomniana, ale osoby, których dzieciństwo przypadło na lata 60-te i 70-te XX wieku, być może pamiętają jej ilustracje z wielu bajek i książek, a także z czasopism dziecięcych: "Misia", "Świerszczyka", "Płomyczka" i "Płomyka". 

W niniejszym poście przypominam postać tej wybitnej artystki oraz prezentuję pocztówki jej autorstwa. Zostały wydane przez Muzeum Miasta Gdyni jako pamiątka wystawy "Wesołych Świąt" i stanowią reprint oryginalnych kartek pocztowych sprzed ponad 50 lat.

Bożena Truchanowska zilustrowała blisko 100 książek dla dzieci, młodzieży i dorosłych, zdobywając liczne nagrody i wyróżnienia, zarówno polskie, jak i międzynarodowe.

Część swoich prac tworzyła wraz z mężem, Wiesławem Majchrzakiem, również cenionym i nagradzanym artystą. Potem ich drogi rozeszły się. 

Izabela Treutle tak pisała o twórczości Bożeny Truchanowskiej: 

"Staranna kompozycja, niesamowita kolorystyka i bajkowy, poetycki wręcz nastrój cechują jej ilustracje. To zachwycające staranne obrazy, pełne pieczołowitych i wyrafinowanych elementów dekoracyjnych."

 " W książkach sygnowanych jej nazwiskiem każdy element jest dopracowany i dopieszczony – począwszy od okładki, poprzez stronę tytułową, na najdrobniejszych jej częściach składowych skończywszy. Ekspresyjny i wyraźny rysunek łączy często z rozmytymi, barwnym plamami akwareli, tworząc niezapomniane wrażenia estetyczne." 

"W jej ilustracjach uderza niezwykła subtelność, urok sennych obrazów, miękkich i delikatnych. A wszystko owinięte jakby delikatną mgłą, akcentami drobnych kwiatków, zwiewnych liści, jak chociażby w „Ziarenkach maku” Ratajczaka (Nasza Księgarnia, 1989) czy serii stworzonych przez nią kart pocztowych."

 Najbardziej znanymi pracami Bożeny Truchanowskiej są ilustracje do książek H. Januszewskiej "Kopciuszek" i "Złoty koszyczek", M. Farjeon "Mały pokój z książkami", J. Ratajczaka "Ziarenka maku".

W latach 70-tych i na początku 80-tych, kiedy pracowała już samodzielnie, odeszła od tematyki baśniowej, zaś w jej dorobku coraz więcej miejsca zaczęły zajmować książki młodzieżowe. Okazała się uważną obserwatorką ówczesnego życia - mody i obyczajów. Ilustracje te stanowią dziś zapis realiów PRL-u, drobiazgowo pokazując codzienność zwykłych nastolatków wykonujących zwyczajne czynności, ubranych w swetry i dżinsy, mieszkających w typowych blokowiskach.

Na poniższych stronach można obejrzeć ilustracje Bożeny Truchanowskiej, które stworzyła do licznych książek oraz dowiedzieć się więcej o jej życiu i twórczości.

https://culture.pl/pl/tworca/bozena-truchanowska

https://nakanapie.pl/a/mistrzowie-ilustracji-bozena-truchanowska

https://scek.pl/2020/02/07/bozena-truchanowska-wlos-w-rosole/

A ja zgodnie z przesłaniem prezentowanych dziś pocztówek 

wszystkim czytelnikom mojego bloga życzę 

WESOŁYCH ŚWIĄT 

i przeniesienia się choć na chwilę do wspomnień z dzieciństwa, czasu kiedy wszystkie Święta wydawały się najpiękniejsze.

WESOŁYCH ŚWIĄT

WIELKANOCNE OBRAZKI

MARII ORŁOWSKIEJ-GABRYŚ

O Marii Orłowskiej-Gabryś, znakomitej ilustratorce pisałam już na moim blogu. Dziś przypominam jej postać, gdyż niedawno, 13 kwietnia minęła 100 rocznica jej urodzin.

Pierwsze prace opublikowała w 1949 roku,  jeszcze w czasie studiów na krakowskiej ASP. 

W jej czterdziestoletnim dorobku artystycznym (zmarła w 1988r.) znajduje się ponad sto zilustrowanych książek, w większości dla dzieci.  

Artystka była również autorką niezliczonych projektów kartek pocztowych (różne źródła podają liczby od 800 do 1000). 

Właśnie w ostatnim czasie moja kolekcja  powiększyła się o kilka z nich.  Wszystkie prezentowane pocztówki zostały wydane w latach sześćdziesiątych XX wieku przez wydawnictwo "Ruch", dwie są po obiegu pocztowym.

Te pełne uroku pocztówki zawierają wszystkie najważniejsze elementy związane z tradycjami świąt Wielkiejnocy. Jest zatem palma wielkanocna, ozdabianie jaj, baranek i pisanki w koszyczku, pokarmy (zapewne poświęcone) oraz śmigus-dyngus.

Warto zwrócić uwagę na zilustrowane postacie, które są ubrane w autentyczne stroje danej epoki. Maria Orłowska-Gabryś była wybitną znawczynią folkloru, etnografii, historii sztuki i sztuki sakralnej, tak polskiej, jak i europejskiej. Wiedzę tę wykorzystywała w swoich pracach, dbając o szczegóły i wartości historyczne, potwierdzone przez ekspertów tematu.

Kolorowe scenki rodzajowe namalowane przez artystkę na pocztówkach przypominają mi bajki czytane w dzieciństwie. Aż chciałoby się dostać taką kartkę ze świątecznymi życzeniami :)

Inne pocztówki autorstwa Marii Orłowskiej-Gabryś oraz więcej informacji o tej artystce możecie znaleźć tutaj: https://kolekcjonerkapocztowek.blogspot.com/2024/01/stroje-historyczne-w-opracowaniu-marii.html

Wszystkim czytelnikom mojego bloga życzę pięknych i kolorowych Świąt 🐏🐣🐤🐥🌷

AKWARELOWE OBRAZKI JANUSZA GRABIAŃSKIEGO

W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku Janusz Grabiański (1929-1976) był jednym z najpopularniejszych polskich ilustratorów. Jego ilustracje miały niezwykły urok, oczarowywały subtelnością i siłą gestu malarskiego. Niemal każdy zetknął się z nimi w dzieciństwie. Ci, którzy rozpoczynali szkolną edukację w połowie lat siedemdziesiątych z pewnością pamiętają swój pierwszy podręcznik - elementarz z pięknymi rysunkami Janusza Grabiańskiego.

Dziś, 20 października mija 48 lat od jego śmierci. Z tej okazji prezentuję kilka pocztówek z mojej kolekcji z obrazkami Janusza Grabiańskiego. 

Janusz Grabiański stworzył własny, rozpoznawalny styl. Był doskonałym akwarelistą świetnie operującym światłem i kolorem. Lekkość, ulotność, kolor, dbałość o szczegół - tak znawcy talentu artysty określają charakter jego prac.

Współpracował z wieloma wydawnictwami w kraju i zagranicą, a książki przez niego ilustrowane ukazały się w ponad dwudziestu krajach całego świata. Być może pamiętacie takie jak Rogaś z Doliny Roztoki Marii Kownackiej, Idzie niebo ciemną nocą Ewy Szelburg-Zarembiny czy Cudowna Podróż Selmy Lagerlof. 

Za ilustracje do baśni Marii Konopnickiej O krasnoludkach i o sierotce Marysi Janusz Grabiański został wpisany jako pierwszy polski artysta na Listę Honorową H. Ch. Andersena.

Ilustrował także książki dla starszych czytelników, choć głównym nurtem jego twórczości było ilustrowanie literatury dziecięcej. Ulubionymi motywami malarskimi Janusza Grabiańskiego były dzieci i zwierzęta oraz samoloty i samochody, których był koneserem.

 „Wprowadził do swoich obrazów gwar, szum, świergot, ciszę, smutek i radość. Tysiące ulubionych zwierząt, koty, psy, wiewiórki, ptaki, żaby, owady, kwiaty, trawy połyskujące w słońcu, dzieci rozkrzyczane, biegające, tuż przed zaśnięciem.” (Alicja Szubert-Olszewska "Kocie sprawy", nr 104, 2011r.)

Jedna z recenzentek tak scharakteryzowała ilustracje Janusza Grabiańskiego do książki Wiersze o kotach Thomasa Stearnsa Eliota:

"Koty ukazane przez Janusza Grabiańskiego są intrygujące, ich duże błyszczące oczy, wpatrzone wprost w czytelnika, zachęcają do podróży nocnym pociągiem, spaceru po dachu lub gry w ko­ści. Niejednokrotnie spoglądają z wyrzutem na tych, którzy przerywają im wędrówkę lub kocią drzemkę." (Katarzyna Krupka "Guliwer" 3/2009)

"Humor towarzyszy większości stworzonych przez niego scenek. Postacie, szczególnie przedstawiciele fauny, posiadają jakiś rys zawadiacki, komiczny, dobroduszny."  

(Anita Wincencjusz-Patyna "Stacja ilustracja. Polska ilustracja książkowa 1950-1980. Artystyczne kreacje i realizacje")

„Swoimi wizjami plastycznymi wprowadzał dzieci (i nie tylko dzieci) w krainę delikatności, harmonii i poezji. Obdarzony wirtuozowską łatwością rysowania i wyjątkowym smakiem oraz absolutnym "słuchem" chromatycznym, tworzył ilustracje nie tylko urodziwe, ale i czytelne, zrozumiałe dla małych czytelników, znakomite w ruchu i w charakterze, dowcipne, podparte znajomością realistycznego warsztatu malarskiego." (Alicja Szubert-Olszewska "Kocie sprawy" nr 104, 2011r.) 

W swoim dorobku Janusz Grabiański miał wiele nagród, przez co należał do grupy najbardziej utytułowanych polskich artystów.

W 1973 r. został przez dzieci wyróżniony Orderem Uśmiechu.

Oprócz ilustracji książkowej Janusz Grabiański był autorem wielu plakatów. Współpracował z Polskimi Liniami Lotniczymi LOT oraz z innymi firmami, jak np. motoryzacyjną POL-MOT, czy odzieżową Confexim.

Projektował także kalendarze, pocztówki i znaczki pocztowe, między innymi cenione serie z wizerunkami psów, kotów, motyli, ptaków i zwierząt egzotycznych, które osiągnęły łączny nakład 90 milionów sztuk. 

Jak się okazuje jestem również szczęśliwą posiadaczką kilku znaczków, które projektował Janusz Grabiański. Czterdzieści kilka lat temu nie byłam oczywiście świadoma, że ich autor i ilustrator mojego elementarza to ta sama osoba. Dowiedziałam się tego dopiero wiele, wiele lat później :)

Artysta zmarł nagle na zawał serca, w pełni sił twórczych w wieku zaledwie  47 lat.

Dla tych, którzy chcieliby pooglądać i poznać lub przypomnieć sobie wspaniałe prace Janusza Grabiańskiego podaję linki do galerii obrazów:

https://ckzamek.pl/media/files/Katalog_ilustratorzy_Grabianski_podglad_u1zVPw2.pdf

https://culture.pl/pl/galeria/janusz-grabianski-prace-galeria

Korzystałam z następujących źródeł:

https://culture.pl/pl/tworca/janusz-grabianski

https://nakanapie.pl/a/mistrzowie-ilustracji-janusz-grabianski

STROJE HISTORYCZNE W OPRACOWANIU MARII ORŁOWSKIEJ-GABRYŚ

Rozpoczął się karnawał, który kojarzy się oczywiście z balami, a bale z pięknymi strojami. Stąd dzisiejszy temat i prezentacja przepięknych pocztówek opracowanych przez znakomitą graficzkę i ilustratorkę Marię Orłowską-Gabryś. 

Maria Orłowska-Gabryś (1925-1988) przez całe życie była związana z Krakowem, a jej aktywność artystyczna i zawodowa przypadła na lata 1948-1988. Zilustrowała ponad 100 książek dla dzieci. Jeśli czytaliście chociażby takie z nich,  jak na przykład Bajarka opowiada Marii Niklewiczowej, Cukiernia pod Pierożkiem z Wiśniami Clare Compton, Czarna Owieczka Jana Grabowskiego, Kichuś Majstra Lepigliny Janiny Porazińskiej, Pięcioro dzieci i coś, Feniks i dywan oraz Historia amuletu Edith Nesbit, to na pewno przypomnicie sobie  ilustracje stworzone przez tę artystkę.

Maria Orłowska-Gabryś jest także autorką ponad 800 kartek pocztowych! Projektowała je głównie dla wydawnictwa "Ruch", a do najbardziej znanych należą serie: "Wojsko Polskie", "Stroje ludowe", czy właśnie prezentowane tutaj "Europejskie stroje historyczne" 

Stroje z ok. 1615 r - opracowanie graficzne Maria Orłowska-Gabryś

Poszczególne serie tematyczne zwykle składały się z dziewięciu pocztówek zaopatrzonych w obwolutę, na której znajdował się  tytuł i czasami także komentarz. Z prezentowanego tutaj zestawu "Europejskie stroje historyczne" udało mi się skompletować jak na razie tylko pięć kartek. Pocztówki zostały wydane w latach sześćdziesiątych przez wydawnictwo "Ruch".

Stroje z ok. 1700 r - opracowanie graficzne Maria Orłowska-Gabryś

Maria Orłowska-Gabryś była wybitną znawczynią folkloru, etnografii, historii sztuki i sztuki sakralnej. W swoich pracach wykorzystywała tę wiedzę dbając o zgodność historyczną nawet w najmniejszych detalach.

Stroje z ok. 1794 r - opracowanie graficzne Maria Orłowska-Gabryś

Jej ilustracje trafiały do wydawnictw turystycznych, podręczników szkolnych, a także encyklopedii. Tam znalazły się prace dotyczące historii oręża oraz strojów historycznych. Maria Orłowska-Gabryś zaprojektowała również piękne i unikatowe karty do gry "Odsiecz Wiedeńska" oraz "Jagiellonowie", w których figury to postacie historyczne.

Stroje z ok. 1814 r - opracowanie graficzne Maria Orłowska-Gabryś

Artystka malowała głównie temperą, gwaszem, czasem akwarelą.  Niezmiernie dbała o szczegóły, bogactwo wyrazu i różnicowanie środków w zależności od wieku odbiorców. W twórczej pracy była perfekcjonistką, zanim przeniosła swoje wizje na papier, dociekliwie i uważnie wszystko studiowała. Jej obrazy są niezwykle realistyczne, a jednocześnie pełne baśniowości, plastyczne i bardzo kolorowe.

Stroje z ok. 1880 r - opracowanie graficzne Maria Orłowska-Gabryś

Maria Orłowska-Gabryś projektowała też kartki świąteczne oraz pocztówki przedstawiające ciekawe miejsca w polskich miastach. Prezentowałam dwie z nich we wpisie na temat kartek wielkanocnych- https://kolekcjonerkapocztowek.blogspot.com/search/label/Wielkanoc

Zaprojektowane postacie z kartek świątecznych artystka przedstawiała w średniowiecznych, renesansowych, barokowych lub ludowych strojach, często na tle architektonicznych zabytków różnych miast. Tak jak na prezentowanej poniżej pocztówce, której opis głosi: Kolędnicy krakowscy z szopką na ulicy Kanoniczej z widokiem na Wawel. Scenka z XV w.

Kończąc niniejszy wpis okolicznościową kartką,
życzę wszystkim oglądającym moje pocztówki wszelkiej pomyślności w ciągle jeszcze nowym roku 2024. 😀

PS

Polecam książkę, z której korzystałam redagując dzisiejszy wpis:
Barbara Gawryluk "Ilustratorki, ilustratorzy. Motylki z okładki i smoki bez wąsów". 
Znajdziecie w niej sylwetki wybitnych polskich grafików -  ilustratorów i ilustratorek literatury dziecięcej. Książka ma przepiękną szatę graficzną, a jednym z jej mocniejszych atutów są reprodukcje okładek i ilustracji z dziecięcych lektur sprzed lat. Dlatego czytałam ją nie tylko z wielkim zainteresowaniem chcąc dowiedzieć się więcej o jej bohaterach, ale także z ogromną nostalgią, gdyż każdy rozdział poświęcony innemu artyście był dla mnie jednocześnie podróżą sentymentalną i powrotem do moich pierwszych czytelniczych przeżyć.

https://marginesy.com.pl/uploads/attachments/133245/GawrylukIlustratorki_fragment.pdf.pdf