Świat na pocztówkach: 2026

czwartek, 23 kwietnia 2026

POLSKA LITERATURA NA POCZTÓWKACH

23 KWIETNIA - ŚWIATOWY DZIEŃ KSIĄŻKI

Jak co roku świętuję dzień 23 kwietnia prezentując na moim blogu pocztówki z motywem książek. Tym razem są to ilustracje dzieł polskich pisarzy.

Spróbujcie odgadnąć z jakich dzieł pochodzą ilustracje na poniższych pocztówkach.

...Sędzia i Robak na ziemi

Klęczeli, objąwszy się, i łzami rzewnemi

Płakali: Robak ręce Sędziego całował,

Sędzia za szyję, płacząc, obejmował.

Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, Księga VIII

Ilustracja M.E. Andriollego (1836 - 1893), ilustratora wielu dzieł literatury polskiej i obcej, na pocztówce wydanej w 1954 roku przez Wydawnictwo "Sztuka" w Warszawie.

...Sędzia spełnił Robaka rozkazy

I usiada na łóżko przy nim; a Gerwazy

Stoi, łokieć przytwierdza na głowni rapiera,(...)

Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, Księga X

Słynna scena spowiedzi Jacka Soplicy również zilustrowana przez M.E. Andriollego tym razem na pocztówce wydanej przez Oficynę Wydawniczą G&P w Poznaniu.

Czułam cię dawno w powietrzu - a teraz

Widzę. - Jak błyszczą oczy twoje? Biała!

Ja się nie lękam - widzisz - ale ty się

Nie zbliżaj do mnie...

(...)

- O! precz... widmo białe

Zarżniętej -

Juliusz Słowacki, Balladyna, Akt IV, Scena I

Na przedwojennej pocztówce wydanej przez Wydawnictwo "POCZTÓWKI" w Krakowie widzimy Balladynę, która ujrzała zjawę swojej zamordowanej siostry Aliny. Nie podano autora ilustracji.

O! była to więc piekielna godzina!

Gdy patrząc na twarz najmłodszego syna,

Śmierć zobaczyłem...

Juliusz Słowacki, Ojciec zadżumionych

Ilustracja do poematu napisanego przez poetę w 1837 roku na przedwojennej pocztówce wydanej przez wydawnictwo AKROPOLIS w Krakowie. Autora ilustracji nie podano.

(...) Ona słuchała słów moich także zmieszana i ze schyloną głową, kreśląc coś trzciną na szafrannym piasku. Po czym podniosła oczy, raz jeszcze spojrzała na owe skreślone znaki, raz jeszcze na mnie, jakby chcąc o coś spytać (...)

(...)Ale zgadnij, co nakreśliła?

— Jeśli co innego, niż przypuszczałem, to nie zgadnę.

— Rybę.(...)

Henryk Sienkiewicz, Quo Vadis, rozdział II

W zacytowanym powyżej fragmencie Marek Winicjusz opowiada Petroniuszowi o swoim spotkaniu z Ligią, w czasie gdy przebywał w domu Aulusa Placjusza.

Ilustrację wykonał Piotr Stachiewicz, malarz żyjący w latach 1858 - 1938. Jednym z ulubionych tematów jego prac malarskich było prześladowanie chrześcijan. Pocztówka jest przedwojenna, ale nie umieszczono na niej nazwy wydawnictwa.

(...) Chłopiec siedząc na koniu, który odzyskał także jakby cudem siły, i trzymając przed sobą Nel, pędził przez równinę ku zbawczym odgłosom. (...)

Na czele orszaku szli dwaj Europejczycy w angielskich hełmach i z karabinami w ręku.

Staś od jednego rzutu oka rozpoznał w nich kapitana Glena i doktora Clarego.

Henryk Sienkiewicz, W pustyni i w puszczy, rozdział XLV

Niesamowita scena, w której wycieńczonym upałem i pragnieniem dzieciom nieoczekiwanie przychodzi na ratunek angielski patrol. Scenę tę zilustrowała Maria Uszacka (1932 - 2017), ilustratorka wielu książek dla dzieci.

Pocztówka została wydana w latach sześćdzisiątych przez Biuro Wydawnicze "RUCH".

(...) Pani Krzeszowska miała szarą twarz, przycięte usta i spuszczone oczy: ale z każdego fałdu jej ubrania wyglądała złość... (...)

Bolesław Prus, Lalka, tom II, rozdział 10

Opis baronowej Krzeszowskiej pochodzi ze sceny w sądzie, gdzie Krzeszowska oskarża Helenę Stawską o kradzież lalki.

Ilustrację wykonała zmarła pod koniec ubiegłego roku Bożena Truchanowska (prezentowałam jej prace tutaj: https://kolekcjonerkapocztowek.blogspot.com/search/label/Bo%C5%BCena%20Truchanowska ).

Pocztówka została wydana w latach sześćdziesiątych przez Biuro Wydawnicze "RUCH".

Na pocztówce wydanej w 2019 roku przez Bibliotekę Kraków z okazji 150. rocznicy urodzin Stanisława Wyspiańskiego nie ma ilustracji do konkretnego utworu dramatopisarza. Obok autoportretu artysty pojawiają się postacie z jego największych dzieł dramatycznych. Rozpoznałam starego wiarusa z Warszawianki oraz postać Chochoła z Wesela. Innych dramatów nie czytałam. Czy rozpoznaliście pozostałych bohaterów i tytuły utworów, z jakich pochodzą? Dajcie znać w komentarzu.

Na koniec pocztówka zachęcająca do czytania :)

Zapraszam do przeczytania moich wcześniejszych postów o książkach. Oprócz pięknych pocztówek znajdują się tam również ciekawe quizy o książkach:

https://kolekcjonerkapocztowek.blogspot.com/2025/04/czytajace-zwierzeta.html

https://kolekcjonerkapocztowek.blogspot.com/2024/04/ksiazki-na-obrazach.html

niedziela, 8 marca 2026

DZIEWCZYNKI NA PORTRETACH

Dziś prezentuję kilka pocztówek z niezwykle popularnej niegdyś serii portretów dzieci, których autorką jest nieżyjąca już Danuta Muszyńska-Zamorska. W latach 70-tych i 80-tych XX wieku reprodukcje jej prac zdobiły liczne kalendarze, plakaty i pocztówki właśnie. Ja sama, gdy byłam dzieckiem dostałam dwie takie kartki z okazji imienin, pamiętam również kalendarz z portretami dziewczynek, który mieliśmy w domu.

Pocztówka po prawej stronie zatytułowana jest "Lato w Bułgarii", ta po lewej nie ma tytułu.

W ciągu długich lat swojej artystycznej działalności Danuta Muszyńska-Zamorska stworzyła ogromną ilość prac prezentowanych na wystawach w Polsce i za granicą w ramach cyklu "Dzieci świata", za które była wielokrotnie nagradzana.

Pierwsze portrety powstały w czasie, gdy malarka zaraz po ukończeniu studiów pracowała w szkole podstawowej jako nauczycielka plastyki. Były to zaledwie szkice twarzy jej uczniów i uczennic, które później wykorzystała do stworzenia obrazów.

Wizerunki dzieci na pocztówkach były wydawane przez Krajową Agencję Wydawniczą w ogromnych ilościach i to głównie za ich sprawą malarka zdobyła rozgłos, a jej prace trafiły "pod strzechy". Choć produkcja pocztówek była masowa, niedoświadczona artystka na otrzymywała za nie odpowiedniego wynagrodzenia. Nie była informowana o kolejnych dodrukach czy odsprzedaży praw do jej obrazów. I tak na przykład wizerunki dzieci trafiły bez jej wiedzy na talerzyki produkowane przez fabrykę porcelany w Ćmielowie.

Jednym z dzieł, które zdobyło duży rozgłos był portret "Dziewczynka z gołębiem". Praca ta w formie gobelinu została podarowana papieżowi Janowi Pawłowi II podczas jego pierwszej pielgrzymki do Polski w 1979 roku. Sama autorka dzieła dowiedziała się o tym z ...telewizji. Okazało się, że fabryka dywanów w Kowarach utkała go na zlecenie Urzędu Rady Ministrów wykorzystując pocztówkę z reprodukcją obrazu artystki.

Pocztówka po lewej stronie przedstawia reprodukcję obrazu, według którego utkano gobelin podarowany Janowi Pawłowi II. Na odwrocie nie umieszczono tytułu dzieła. Pocztówkę po prawej stronie dostałam w 1980 roku. Z tyłu widnieje tytuł "Dziewczynka z gołąbkiem.

Nie wszystkie pocztówki wydawane przez KAW są opatrzone tytułem obrazu. Ja trafiłam właściwie na nieliczne zawierające taki opis. Co ciekawe, w różnych źródłach internetowych, w których poszukiwałam informacji o Danucie Muszyńskiej-Zamorskiej podawany jest tytuł obrazu na podstawie którego utkano gobelin dla papieża "Dziewczynka z gołębiem" lub "Dziewczynka z gołąbkiem". Nie udało mi się ustalić jak brzmiał właściwy tytuł tej pracy.

Pocztówka po lewej stronie zatytułowana jest "Dziewczynka z białym kotkiem", na drugiej nie umieszczono tytułu.

Artystka malowała portrety istniejących osób, ale także te, które powstały w jej wyobraźni. Tak właśnie było w przypadku wspomnianego już dzieła "Dziewczynka z gołębiem", do którego nie pozowało jej żadne dziecko.

Artystka znana była również z udziału w wielu akcjach charytatywnych, na które przekazywała swoje prace. Za działalność na rzecz dzieci została uhonorowana Orderem Uśmiechu.